Teknologjia e ruajtjes së të dhënave ka hyrë në një fazë të re revolucionare falë Microsoft Project Silica, një sistem arkivimi që përdor xham të modifikuar me lazer për të ruajtur sasi të mëdha informacioni për mijëra vjet. Ndryshe nga hard disqet, kasetat magnetike apo serverët cloud që degradohen me kalimin e kohës, kjo teknologji premton jetëgjatësi deri në 10,000 vjet, duke synuar të zgjidhë problemin që ekspertët e quajnë “Epoka e Errët Dixhitale”.

E përshkruar në një studim të botuar në Nature, teknologjia Silica funksionon si një CD shumëdimensionale. Ajo përdor impulse ultra të shkurtra lazeri (femtosecond lasers) për të gdhendur të dhëna brenda një cope shumë të hollë xhami, rreth 2 mm të trashë. Informacioni ruhet në “voxels” tredimensionale, duke shfrytëzuar edhe fazat e dritës si një dimension shtesë të kodimit.

Ideja buron nga kërkime akademike në University of Southampton, ku studiuesit demonstruan për herë të parë se drita mund të përdoret për të koduar të dhëna brenda xhamit. Kjo teknologji u zhvillua më tej nga Microsoft, deri në nivel industrial. Një shembull simbolik i potencialit të saj ishte dërgimi në hapësirë i një versioni të gdhendur në xham të veprave të Isaac Asimov.

Një çip i vetëm Silica mund të ruajë deri në 4.8 terabajt të dhëna, ekuivalente me rreth 2 milionë libra ose 5,000 filma 4K. Materiali i përdorur është i lirë, rezistent ndaj nxehtësisë, rrezatimit, ujit dhe kohës.

Project Silica është zhvilluar duke bashkëpunuar me arkiva kombëtare, muze dhe industrinë e medias, të cilat kërkojnë ruajtje afatgjatë, të sigurt dhe pa mirëmbajtje. Sipas studiuesve, shumica e sfidave shkencore tashmë janë zgjidhur dhe e ardhmja varet kryesisht nga përmirësimi i lazerëve.

Kjo teknologji pritet të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si njerëzimi ruan dijen, historinë dhe trashëgiminë dixhitale për brezat e ardhshëm.